Η διαχείριση του φόβου σε μια οικογενειακή κρίση είναι ίσως ένα από τα πιο παραγνωρισμένα αλλά κρίσιμα στοιχεία προετοιμασίας. Οι περισσότεροι άνθρωποι όταν σκέφτονται μια δύσκολη κατάσταση επικεντρώνονται στον εξοπλισμό: τρόφιμα, νερό, φάρμακα, ρεύμα, εργαλεία, μετακίνηση. Όμως στην πραγματικότητα, σε πολλές κρίσεις ο μεγαλύτερος αντίπαλος δεν είναι η έλλειψη υλικών αλλά η ψυχολογική απορρύθμιση. Ο φόβος, όταν γίνεται ανεξέλεγκτος, μπορεί να διαλύσει την ικανότητα μιας οικογένειας να λειτουργήσει οργανωμένα. 

Ο φόβος δεν είναι αδυναμία ούτε σημάδι πανικού. Είναι φυσικός μηχανισμός επιβίωσης. Ο εγκέφαλος είναι σχεδιασμένος ώστε να αντιδρά γρήγορα απέναντι σε πιθανό κίνδυνο. Όταν αντιλαμβάνεται απειλή, ενεργοποιεί το σύστημα άμυνας του οργανισμού. Οι παλμοί αυξάνονται, η αναπνοή αλλάζει, οι μύες προετοιμάζονται για δράση και η προσοχή στενεύει γύρω από αυτό που φαίνεται επικίνδυνο. 

Αυτό το σύστημα λειτουργεί εξαιρετικά όταν ο κίνδυνος είναι άμεσος και σύντομος. Αν όμως η κατάσταση διαρκεί ώρες ή ημέρες – όπως ένας σεισμός με μετασεισμούς, μια μεγάλη διακοπή ρεύματος, μια πυρκαγιά στην περιοχή, αποκλεισμός, οικονομική ανασφάλεια ή αναγκαστική εκκένωση – τότε ο οργανισμός παραμένει σε παρατεταμένη κατάσταση συναγερμού. Εκεί αρχίζουν να εμφανίζονται προβλήματα. Η σκέψη γίνεται θολή, οι άνθρωποι δυσκολεύονται να πάρουν αποφάσεις, εμφανίζονται συγκρούσεις και μικρές δυσκολίες μοιάζουν τεράστιες. 

Σε μια οικογένεια, ο φόβος σπάνια παραμένει ατομικός. Τα συναισθήματα μεταδίδονται. Τα παιδιά παρατηρούν διαρκώς τους γονείς, ακόμη και όταν δεν μιλούν. Αν ο ενήλικας δείχνει πανικό, έντονη ανησυχία ή αποδιοργάνωση, το παιδί συνήθως αντιλαμβάνεται ότι η κατάσταση είναι εκτός ελέγχου. Το ίδιο συμβαίνει πολλές φορές και μεταξύ ενηλίκων. Η συναισθηματική ένταση ενός μέλους επηρεάζει ολόκληρη την ομάδα. 

Γι’ αυτό σε οικογενειακές κρίσεις η ηρεμία δεν είναι απλώς προσωπική υπόθεση. Είναι μέρος της συνολικής ασφάλειας. Δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να κρύβει τα συναισθήματά του ή να παριστάνει ότι όλα είναι καλά. Σημαίνει να υπάρχει ένας βαθμός σταθερότητας και λειτουργικότητας. 

Μία από τις πιο απλές αλλά αποτελεσματικές τεχνικές είναι η ελεγχόμενη αναπνοή. Όταν κάποιος φοβάται, συχνά αρχίζει να αναπνέει γρήγορα και επιφανειακά χωρίς να το καταλαβαίνει. Αυτό στέλνει στον εγκέφαλο μήνυμα ότι ο κίνδυνος συνεχίζεται. Αντίθετα, μια πιο αργή και συνειδητή αναπνοή μπορεί να μειώσει σταδιακά την ένταση. 
Μια πρακτική μέθοδος είναι να εισπνέει κάποιος αργά για λίγα δευτερόλεπτα, να κρατά σύντομα την αναπνοή και να εκπνέει ακόμη πιο αργά. Δεν πρόκειται για μαγικό τέχνασμα. Απλώς βοηθά τον οργανισμό να βγει από την κατάσταση υπερδιέγερσης.
 Άλλη σημαντική τεχνική είναι η επιστροφή στην πραγματικότητα μέσω των αισθήσεων. Σε έντονο φόβο το μυαλό συχνά τρέχει σε καταστροφικά σενάρια και υποθέσεις. Ένας άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να σκέφτεται δεκάδες πιθανά αρνητικά ενδεχόμενα ταυτόχρονα. Η συνειδητή παρατήρηση του περιβάλλοντος βοηθά στη σταθεροποίηση. Να κοιτάξει τι υπάρχει γύρω του, τι ακούει, τι αγγίζει, πού βρίσκεται εκείνη τη στιγμή. 

Σε παιδιά αυτό μπορεί να γίνει σαν παιχνίδι. Μπορεί να ζητηθεί να παρατηρήσουν αντικείμενα γύρω τους, να περιγράψουν ήχους ή να επικεντρωθούν σε μικρές λεπτομέρειες. Έτσι η προσοχή μεταφέρεται από τον φόβο στο παρόν. 
Η ρουτίνα επίσης παίζει σημαντικό ρόλο. Ακόμη και σε δύσκολες συνθήκες, η διατήρηση μικρών καθημερινών συνηθειών δημιουργεί αίσθηση ασφάλειας. Ένα σταθερό γεύμα, μια μικρή δραστηριότητα, μια ιστορία πριν τον ύπνο ή συγκεκριμένες ώρες ξεκούρασης μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ψυχολογική ένταση. 

Πολλοί υποτιμούν και τη δύναμη της πληροφορίας. Η αβεβαιότητα είναι από τους μεγαλύτερους πολλαπλασιαστές φόβου. Όταν οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τι συμβαίνει, συχνά το μυαλό γεμίζει τα κενά με τα χειρότερα σενάρια. Γι’ αυτό η ενημέρωση πρέπει να είναι ψύχραιμη και με μέτρο. Η συνεχής έκθεση σε ειδήσεις, φήμες και βίντεο μπορεί να αυξήσει δραματικά την ένταση. 

Σημαντικό είναι επίσης να υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα σε πράγματα που μπορούν να ελεγχθούν και σε όσα δεν μπορούν. Οι άνθρωποι ηρεμούν όταν νιώθουν ότι έχουν κάποιον ρόλο. Μικρές ευθύνες βοηθούν πολύ. Ένα παιδί μπορεί να ελέγχει τον φακό ή να έχει ένα μικρό σακίδιο. Ένας ενήλικας να αναλάβει το νερό, το φαρμακείο ή την επικοινωνία. Όταν υπάρχει σκοπός, μειώνεται η αίσθηση αδυναμίας. 
Σε μια πραγματική οικογενειακή κρίση η ψυχραιμία δεν σημαίνει απουσία φόβου. Σημαίνει ότι παρά τον φόβο, η οικογένεια συνεχίζει να λειτουργεί. Η προετοιμασία δεν αφορά μόνο αποθήκες και εξοπλισμό. Αφορά και την ικανότητα να παραμένει μια ομάδα ενωμένη, να σκέφτεται καθαρά και να στηρίζει ο ένας τον άλλον όταν οι συνθήκες δυσκολεύουν. Συχνά αυτό είναι το στοιχείο που κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά.